Uluslararası Tarım Standartlarında
Global GAP Belgesi

Global GAP (Good Agricultural Practices — İyi Tarım Uygulamaları), tarımsal üretimin başlangıcından hasat sonrası işlemlere kadar tüm aşamalarında gıda güvenliği, çevre koruma, işçi sağlığı ve izlenebilirlik gerekliliklerini bir arada ele alan uluslararası bir özel standarttır. 1997 yılında Avrupa perakende sektörünün girişimiyle kurulan EUREP (Euro-Retailer Produce Working Group) tarafından geliştirilen çerçeve, 2007'de Global GAP adını alarak küresel ölçekte tanınan bir referans noktasına dönüşmüştür. Bugün itibariyle 135'ten fazla ülkede 200.000'i aşkın üretici bu standarda göre sertifikalandırılmış durumdadır.

Standart, Kontrol Noktaları ve Uygunluk Kriterleri (Control Points and Compliance Criteria — CPCC) adı verilen teknik gereklilikler üzerine inşa edilmiştir. Bu kriterler; majör zorunluluklar (Major Musts), minör zorunluluklar (Minor Musts) ve tavsiyeler (Recommendations) olmak üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Sertifika alabilmek için tüm majör kriterlerin tam uyumu, minör kriterlerin ise yüzde doksanının karşılanması zorunludur.

Global GAP, ürün alt-kapsamları bakımından oldukça geniş bir çerçeve sunar. Meyve ve sebze, çiçek ve süs bitkileri, tahıl ve yağlı tohumlar ile tütün ve çay gibi tarla bitkileri başlıca kapsam alanlarını oluşturmaktadır. Bunların yanı sıra su ürünleri yetiştiriciliği (Aquaculture) ve büyükbaş-küçükbaş-kümes hayvanı yetiştiriciliğini kapsayan hayvansal üretim modülleri de mevcuttur. Her modülün kendine özgü kontrol noktaları ve teknik gereksinimleri bulunmaktadır.

Sertifika yapısı açısından değerlendirildiğinde Global GAP, bireysel üreticilere yönelik Seçenek 1 (Option 1 — Bireysel Sertifika) ve grup sertifikasyonuna olanak tanıyan Seçenek 2 (Option 2 — Grup Sertifikası) olmak üzere iki farklı başvuru yolu sunmaktadır. Küçük ölçekli üreticiler, ortak bir yönetim sistemi kurarak belirli koşullar altında grup sertifikasından yararlanabilir ve bu sayede denetim maliyetlerini önemli ölçüde azaltabilirler.

Türkiye'de yaş meyve-sebze ihracatını hedefleyen üreticilerin büyük çoğunluğu, başta Almanya, Hollanda ve İngiltere olmak üzere Avrupa alıcılarının talebi doğrultusunda Global GAP sertifikası edinmek durumundadır. Özellikle büyük perakende zincirleri ve çok uluslu gıda tedarik ağları, Global GAP belgesi olmayan tedarikçilerle çalışmayı tercih etmemektedir. Bu durum, standardı fiilen bir piyasa erişim belgesi konumuna taşımıştır.